W ostatnich latach zagadnienia związane z bezpieczeństwem organizacji coraz częściej analizowane są w szerszym kontekście zmian geopolitycznych oraz sytuacji bezpieczeństwa w Europie. Wojna w Ukrainie, rosnące napięcia międzynarodowe oraz zwiększona dostępność broni w regionie powodują, że temat przygotowania organizacji na incydenty bezpieczeństwa pojawia się dziś znacznie częściej niż jeszcze kilka lat temu.
W analizach bezpieczeństwa publicznego wskazuje się, że po zakończeniu działań wojennych w Ukrainie jednym z wyzwań dla państw regionu może być nielegalny obrót bronią oraz jej przemyt do krajów europejskich. Z tego powodu służby odpowiedzialne za bezpieczeństwo publiczne, w tym również polska Policja, przygotowują się na scenariusze zdarzeń o charakterze dynamicznym, takie jak incydenty z udziałem aktywnego napastnika czy osoby używającej broni w przestrzeni publicznej.
Jednocześnie współczesne zagrożenia bezpieczeństwa mają często charakter nieprzewidywalny. W wielu przypadkach incydenty z użyciem przemocy nie są związane z terroryzmem, lecz z eskalacją konfliktów interpersonalnych, kryzysami psychicznymi lub agresją wobec pracowników. Zdarzenia takie mogą pojawić się w miejscu pracy, w obiektach publicznych, centrach handlowych, szkołach czy budynkach administracyjnych.
Dlatego coraz więcej organizacji zaczyna traktować bezpieczeństwo w sposób systemowy. Oznacza to nie tylko stosowanie ochrony fizycznej lub systemów technicznych, lecz także tworzenie i wdrażanie procedur reagowania na incydenty bezpieczeństwa oraz prowadzenie szkoleń przygotowujących pracowników do działania w sytuacjach kryzysowych.
Jednym z analizowanych scenariuszy jest sytuacja określana jako active shooter, czyli zdarzenie, w którym osoba uzbrojona podejmuje działania stanowiące bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia innych osób znajdujących się w obiekcie.
Podstawowe zasady reagowania w pierwszych minutach takiego zdarzenia zostały szerzej opisane w artykule dotyczącym aktywnego napastnika w miejscu pracy, który omawia mechanizmy podejmowania decyzji w pierwszych minutach incydentu.
W praktyce zarządzania bezpieczeństwem scenariusz active shooter traktowany jest jako jeden z najbardziej wymagających incydentów bezpieczeństwa. Charakteryzuje się nagłym pojawieniem się zagrożenia, dynamicznym przebiegiem zdarzenia oraz koniecznością podejmowania decyzji w warunkach silnego stresu.
W przeciwieństwie do wielu innych zagrożeń bezpieczeństwa, w przypadku aktywnego strzelca pierwsze minuty zdarzenia mają kluczowe znaczenie. Zanim na miejscu pojawią się służby ratunkowe, działania podejmowane są przez pracowników, ochronę obiektu oraz osoby odpowiedzialne za bezpieczeństwo.
Z tego powodu coraz więcej organizacji uwzględnia scenariusze active shooter w swoich systemach bezpieczeństwa oraz planach reagowania kryzysowego.
W wielu analizach incydentów bezpieczeństwa podkreśla się, że pierwsze minuty zdarzenia mają decydujące znaczenie dla ograniczenia jego skutków. W tym czasie na miejscu nie ma jeszcze służb ratunkowych, a decyzje dotyczące bezpieczeństwa podejmowane są przez osoby znajdujące się w obiekcie.
To właśnie pracownicy jako pierwsi mogą zauważyć zagrożenie, ostrzec innych oraz podjąć działania zwiększające bezpieczeństwo własne i współpracowników. Brak jasnych procedur lub wcześniejszego przygotowania bardzo często prowadzi do chaosu informacyjnego i opóźnienia reakcji.
Dlatego w nowoczesnych systemach bezpieczeństwa organizacji ogromne znaczenie ma przygotowanie ludzi do działania w sytuacjach kryzysowych oraz wypracowanie prostych schematów reakcji.
W profesjonalnym systemie bezpieczeństwa organizacji przygotowanie na scenariusze takie jak active shooter rozpoczyna się od analizy ryzyka. Polega ona na identyfikacji potencjalnych zagrożeń, ocenie podatności obiektu oraz określeniu możliwych skutków incydentów bezpieczeństwa.
W wielu organizacjach analiza taka obejmuje ocenę sposobu funkcjonowania obiektu, charakteru prowadzonej działalności, liczby pracowników oraz sposobu przemieszczania się osób na terenie budynku.
Na tej podstawie możliwe jest opracowanie procedur reagowania, które będą adekwatne do realnych zagrożeń oraz specyfiki danego obiektu.
Skuteczne przygotowanie organizacji na sytuacje zagrożenia wymaga połączenia kilku elementów systemu bezpieczeństwa. Kluczowe znaczenie ma analiza zagrożeń oraz opracowanie jasnych procedur działania w sytuacjach kryzysowych.
W wielu organizacjach wdrażane są procedury bezpieczeństwa obiektów, które określają schematy reagowania na różne scenariusze zagrożeń – od agresji w miejscu pracy po incydenty typu active shooter, obejmując m.in. procedurę alarmowania pracowników, możliwe scenariusze ewakuacji oraz zasady reagowania w pierwszych minutach zdarzenia.
Istotnym elementem systemu bezpieczeństwa są również plany ewakuacji i reagowania, które określają sposób alarmowania pracowników, organizację ewakuacji oraz współpracę z policją, strażą pożarną i zespołami ratownictwa medycznego.
W wielu analizach incydentów bezpieczeństwa podkreśla się, że kluczową rolę w pierwszych minutach zdarzenia odgrywają osoby znajdujące się na miejscu. To właśnie pracownicy jako pierwsi zauważają zagrożenie i podejmują decyzje dotyczące własnego bezpieczeństwa oraz bezpieczeństwa innych osób.
Dlatego coraz więcej organizacji wprowadza szkolenia z zakresu reagowania na incydenty bezpieczeństwa. Szkolenia takie obejmują analizę scenariuszy związanych z aktywnym napastnikiem, zasad alarmowania oraz sposobów reagowania w sytuacjach kryzysowych.
W praktyce szkoleniowej RiskCom scenariusze takie analizowane są podczas szkoleń antyterrorystycznych dla firm, które pozwalają pracownikom przećwiczyć reakcję na zdarzenia typu active shooter w warunkach zbliżonych do realnych sytuacji kryzysowych.
W praktyce szkoleniowej scenariusze takie analizowane są podczas ćwiczeń decyzyjnych, które pozwalają sprawdzić funkcjonowanie procedur w realistycznych warunkach.
Analizy incydentów bezpieczeństwa pokazują, że w wielu organizacjach problemem nie jest brak technologii czy ochrony fizycznej, lecz brak przygotowania ludzi do działania w sytuacji zagrożenia.
Do najczęściej występujących błędów należą:• brak jasnego systemu alarmowania pracowników
• brak znajomości procedur bezpieczeństwa
• chaos komunikacyjny pomiędzy działami
• brak ćwiczeń scenariuszowych
• nieznajomość dróg ewakuacji i punktów bezpiecznych
W wielu przypadkach właśnie te elementy decydują o skali skutków zdarzenia.
Jednym z najważniejszych elementów systemu bezpieczeństwa organizacji jest budowanie świadomości zagrożeń wśród pracowników. Nawet najlepiej opracowane procedury bezpieczeństwa nie spełnią swojej roli, jeżeli osoby znajdujące się w obiekcie nie będą wiedziały, jak z nich korzystać w praktyce.
Budowanie kultury bezpieczeństwa oznacza nie tylko tworzenie dokumentów i procedur, ale przede wszystkim przygotowanie ludzi do właściwego działania w sytuacji zagrożenia.
Organizacje, które regularnie prowadzą szkolenia oraz ćwiczenia scenariuszowe, są znacznie lepiej przygotowane do reagowania na zdarzenia kryzysowe.
Jeżeli chcesz sprawdzić, czy Twoja organizacja jest przygotowana na scenariusze takie jak aktywny napastnik w miejscu pracy lub inne zdarzenia kryzysowe, warto rozpocząć od rozmowy o realnych zagrożeniach i specyfice funkcjonowania obiektu.
W RiskCom pomagamy organizacjom przygotować pracowników do działania w pierwszych minutach zdarzenia poprzez procedury bezpieczeństwa, analizę ryzyka oraz szkolenia antyterrorystyczne dla firm oparte na realistycznych scenariuszach.
Skontaktuj się z nami, aby sprawdzić, jakie rozwiązania najlepiej zwiększą bezpieczeństwo Twojej organizacji.
