Ochrona ludności
Role, zadania i działania związane z ochroną życia i zdrowia ludzi oraz ograniczaniem skutków zagrożeń.
Szkolenia z ochrony ludności i obrony cywilnej przygotowują administrację, podmioty ochrony ludności, przedsiębiorców oraz inne organizacje do realizacji zadań i działania w sytuacjach zagrożenia, zakłócenia funkcjonowania oraz zwiększonej odpowiedzialności.
Program łączy wymagania systemu ochrony ludności i obrony cywilnej z praktycznym przygotowaniem do alarmowania, ewakuacji, ochrony ludzi, podejmowania decyzji, komunikacji, współdziałania oraz utrzymania zdolności do realizowania najważniejszych zadań.
Zakres właściwy dla danej grupy uczestników realizujemy zgodnie z odpowiednim programem szkolenia. W zależności od potrzeb organizacji szkolenie może zostać rozszerzone o dodatkowe scenariusze dotyczące ciągłości działania, awarii infrastruktury, niedostępności systemów teleinformatycznych, cyberincydentów lub utraty standardowych kanałów komunikacji.
Role, zadania i działania związane z ochroną życia i zdrowia ludzi oraz ograniczaniem skutków zagrożeń.
Przekazywanie informacji, uruchamianie właściwych procedur i podejmowanie decyzji w pierwszej fazie zdarzenia.
Przygotowanie do funkcjonowania przy ograniczonej dostępności ludzi, obiektów, infrastruktury, systemów lub łączności.
Praktyczna weryfikacja odpowiedzialności, komunikacji, procedur i współdziałania.
Sytuacja nadzwyczajna nie jest właściwym momentem na ustalanie, kto podejmuje decyzję, jak przekazać alarm, kogo należy poinformować i jakie zasoby są dostępne.
Te elementy powinny zostać przygotowane wcześniej.
System ochrony ludności obejmuje nie tylko reagowanie na samo zdarzenie. Znaczenie mają również przygotowanie struktur, ocena zagrożeń, szkolenia, ćwiczenia, alarmowanie, ewakuacja, współdziałanie oraz zdolność do utrzymania realizacji zadań w warunkach zakłócenia.
W praktyce oznacza to konieczność przygotowania ludzi do sytuacji, w której:
Program i forma szkolenia zależą od grupy uczestników, ich odpowiedzialności oraz programu właściwego dla danego rodzaju szkolenia.
Kadra urzędów oraz osoby odpowiedzialne za przygotowanie i realizację zadań ochrony ludności i obrony cywilnej, koordynację działań, alarmowanie, ewakuację i współdziałanie.
Kadra oraz osoby zaangażowane w wykonywanie zadań związanych z ochroną ludności i przygotowaniem organizacji do działania w sytuacjach zagrożenia.
Podmioty realizujące zadania i usługi istotne dla funkcjonowania społeczności lokalnej oraz posiadające zasoby lub infrastrukturę wykorzystywane w sytuacjach nadzwyczajnych.
Firmy i organizacje przygotowujące ludzi, zasoby oraz kluczowe procesy do działania w stanach nadzwyczajnych, zakłóceniach infrastruktury i innych sytuacjach wpływających na ciągłość funkcjonowania.
Osoby odpowiedzialne za decyzje, komunikację, koordynację, wykorzystanie zasobów i uruchamianie działań przewidzianych w organizacji.
Zakres szkolenia wynika z grupy uczestników i właściwego dla niej programu.
Treści, przykłady i sposób pracy mogą zostać dostosowane do specyfiki zamawiającego w ramach obszarów przewidzianych dla danego szkolenia.
W zależności od potrzeb organizacji program może być również rozszerzony o dodatkowe warsztaty lub scenariusze.
Role organów i podmiotów, zasady funkcjonowania systemu oraz odpowiedzialność wynikająca z miejsca uczestników w strukturze ochrony ludności.
Rozpoznawanie zagrożeń naturalnych, technicznych, celowych i hybrydowych oraz analiza ich wpływu na ludzi, realizowane zadania, zasoby i infrastrukturę.
Zasady przekazywania informacji, alarmowania i organizowania komunikacji wewnętrznej oraz współpracy z właściwymi strukturami.
Podejmowanie decyzji dotyczących ewakuacji, ochrony ludności i innych działań odpowiednich do charakteru oraz dynamiki zagrożenia.
Role kierownictwa i osób funkcyjnych, zastępstwa, eskalacja informacji oraz podejmowanie decyzji w warunkach niepełnych danych.
Organizacja współpracy pomiędzy komórkami organizacyjnymi, podmiotami ochrony ludności, administracją, służbami i innymi uczestnikami działań.
Przygotowanie do realizowania zadań przy ograniczonej dostępności infrastruktury, ludzi, obiektów, systemów lub innych zasobów.
Praca na rozwijającym się zdarzeniu, analiza informacji, eskalacja, decyzje, komunikacja, współdziałanie i omówienie wniosków.
Znajomość systemu ochrony ludności jest potrzebna, ale podczas realnego zdarzenia uczestnicy muszą również potrafić wykorzystać tę wiedzę w warunkach niepełnej informacji i ograniczonego czasu.
Dlatego szkolenie może łączyć część merytoryczną z analizą przypadków, pracą problemową, warsztatami i ćwiczeniami.
Uczestnicy mogą mierzyć się z sytuacją, w której trzeba ustalić:
W zależności od grupy i programu ćwiczenia mogą obejmować m.in.:
Cyberbezpieczeństwo w szkoleniu z ochrony ludności i obrony cywilnej nie powinno sprowadzać się do prezentacji rodzajów cyberataków.
Z punktu widzenia kadry kierowniczej i osób odpowiedzialnych za funkcjonowanie organizacji ważniejsze jest pytanie:
Awaria systemu, ograniczenie dostępu do danych, niedostępność poczty, problemy z systemem domenowym albo poważniejszy cyberincydent mogą wpływać na:
W takim momencie problem przestaje mieć wyłącznie charakter techniczny.
Pojawia się konieczność ustalenia priorytetów, eskalacji informacji, podejmowania decyzji organizacyjnych, uruchomienia rozwiązań zastępczych i zapewnienia komunikacji przy ograniczonej dostępności standardowych narzędzi.
Cyberincydent nie jest obowiązkowym scenariuszem każdego szkolenia z ochrony ludności i obrony cywilnej.
Może jednak zostać wykorzystany jako dodatkowy scenariusz ćwiczeniowy, jeżeli odpowiada profilowi organizacji, roli uczestników i celowi zamawiającego.
Rozpoznanie, które systemy, usługi i zasoby są potrzebne do realizowania najważniejszych zadań oraz jakie konsekwencje może powodować ich niedostępność.
Podział odpowiedzialności pomiędzy IT, kierownictwo i inne komórki oraz ustalenie sytuacji wymagających eskalacji.
Przepływ informacji, uruchamianie procedur oraz współpraca pomiędzy osobami oceniającymi aspekt techniczny i osobami odpowiedzialnymi za decyzje organizacyjne.
Określenie priorytetów oraz sposobów czasowego wykonywania najważniejszych zadań przy niedostępności części systemów lub infrastruktury.
W przypadku organizacji objętych ustawą o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa zakres może uwzględniać odpowiednie role, ścieżki zgłoszeniowe oraz współpracę z właściwym zespołem CSIRT.
Nie oznacza to, że wszystkie organizacje podlegają takim samym obowiązkom.
Modelowy scenariusz może pokazać podstawowy mechanizm reagowania.
Większą wartość daje jednak ćwiczenie odnoszące się do rzeczywistych zależności organizacji.
Dlatego w przypadku dedykowanego scenariusza rekomendujemy krótki etap przygotowawczy w formie rozmowy z przedstawicielami zamawiającego albo kwestionariusza wstępnego.
W zależności od zakresu pomocne są informacje dotyczące:
Na tej podstawie ćwiczenie może koncentrować się na rzeczywistych procesach, zasobach i decyzjach, a nie abstrakcyjnym „ataku cybernetycznym”.
Jeżeli takie dane nie są dostępne, moduł może zostać zrealizowany jako scenariusz modelowy.
Istotnym elementem scenariusza może być również utrata standardowych kanałów komunikacji.
Organizacja powinna wiedzieć:
Może to mieć znaczenie nie tylko podczas cyberincydentu, ale również awarii technicznej, przerwy energetycznej albo innego zdarzenia ograniczającego dostęp do infrastruktury.
RiskCom przeszedł pozytywną weryfikację Akademii Pożarniczej w zakresie spełniania wymagań dla podmiotów prowadzących szkolenia z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej.
Szkolenia realizujemy zgodnie z programem właściwym dla danej grupy uczestników, określonym w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 6 lutego 2025 r.
Weryfikacja Akademii Pożarniczej dotyczy spełnienia wymagań przez podmiot prowadzący szkolenia.
Nie stanowi certyfikacji organizacji zamawiającej ani gwarancji osiągnięcia określonego poziomu bezpieczeństwa.
Ustalamy, do której grupy należą uczestnicy, jaki program ma zastosowanie oraz jakie cele powinno realizować szkolenie.
Analizujemy podstawowe informacje dotyczące jej struktury, realizowanych zadań, odpowiedzialności, obiektów, zasobów i istniejących procedur.
Treści osadzamy w warunkach możliwie bliskich rzeczywistej działalności organizacji, pozostając w zakresie właściwego programu.
Łączymy wiedzę systemową z praktycznymi mechanizmami alarmowania, komunikacji, eskalacji i reagowania.
Jeżeli program i forma szkolenia to przewidują, uczestnicy pracują na sytuacjach wymagających oceny informacji, podejmowania decyzji i współpracy.
Ćwiczenia pozwalają wskazać niejasności, konflikty odpowiedzialności i obszary wymagające dalszego uporządkowania.
Szkolenia realizuje zespół praktyków bezpieczeństwa RiskCom oraz eksperci dobierani odpowiednio do tematyki i potrzeb projektu.
Łączymy perspektywę ochrony ludności i obrony cywilnej z doświadczeniem dotyczącym reagowania kryzysowego, bezpieczeństwa organizacji, procedur, ćwiczeń scenariuszowych i działania w warunkach podwyższonego zagrożenia.
Jeżeli program zostaje rozszerzony o scenariusze awarii systemów IT lub cyberincydentu, część specjalistyczna może być realizowana z udziałem eksperta odpowiedzialnego za ten obszar.
Uczestnicy rozumieją swoją odpowiedzialność oraz miejsce w szerszym systemie działania.
Organizacja porządkuje sposób przekazywania informacji osobom odpowiedzialnym za kolejne decyzje.
Uczestnicy pracują na sytuacjach, w których informacje są niepełne, a czas i zasoby są ograniczone.
Szkolenie pomaga zrozumieć zależności pomiędzy kierownictwem, osobami funkcyjnymi, administracją, podmiotami ochrony ludności i służbami.
Ćwiczenia mogą ujawnić niejasności i rozwiązania trudne do zastosowania w rzeczywistych warunkach.
Wnioski mogą wskazać potrzebę aktualizacji procedur, kolejnych ćwiczeń lub innych działań wzmacniających przygotowanie organizacji.
Nie każda organizacja potrzebuje rozbudowanego projektu.
Szkolenie może stanowić samodzielny zakres.
Jeżeli jednak podczas przygotowania lub ćwiczeń zostaną zidentyfikowane potrzeby wymagające dalszych działań, mogą one obejmować:
Przepisy przewidują szkolenia dla określonych grup osób wykonujących zadania z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej.
Zakres obowiązków zależy od funkcji, statusu oraz miejsca danej osoby lub podmiotu w systemie.
Dlatego ocena obowiązku powinna uwzględniać konkretną grupę uczestników i właściwe dla niej przepisy.
Zależy to od rodzaju programu.
Szkolenia przewidziane są dla różnych grup, obejmujących m.in. przedstawicieli administracji, kadrę urzędów, osoby związane z podmiotami ochrony ludności oraz przedsiębiorców i członków zrzeszeń.
Przed przygotowaniem szkolenia ustalamy właściwą grupę i zakres.
Czas szkolenia zależy od grupy uczestników i rodzaju właściwego programu.
Jeżeli szkolenie jest realizowane na podstawie programu określonego w rozporządzeniu, zachowujemy wymagany dla danej grupy minimalny wymiar oraz właściwą formę zajęć.
Dodatkowe moduły, warsztaty i ćwiczenia mogą rozszerzać ten zakres zgodnie z potrzebami zamawiającego.
Tak.
Treści, przykłady i scenariusze dostosowujemy do specyfiki jednostki w ramach obszarów przewidzianych we właściwym programie szkolenia.
Dodatkowe moduły mogą rozszerzać szkolenie, ale nie zastępują zakresu wymaganego dla danej grupy uczestników.
Zakres części praktycznej wynika z programu właściwego dla danej grupy oraz formy szkolenia.
W zależności od programu mogą być wykorzystywane m.in. analiza przypadków, praca problemowa, ćwiczenia decyzyjne, instruktaż i inne formy pozwalające przełożyć wiedzę na praktyczne działanie.
Tak, jeżeli odpowiada to celowi projektu i profilowi organizacji.
Cyberincydent, niedostępność systemów teleinformatycznych albo utrata standardowych kanałów komunikacji mogą zostać wykorzystane jako dodatkowy scenariusz pokazujący wpływ zakłócenia technologicznego na funkcjonowanie całej organizacji.
Nie jest to warunek przeprowadzenia szkolenia.
Bez dodatkowych informacji ćwiczenie będzie jednak miało bardziej modelowy charakter.
Jeżeli zamawiający chce pracować na rzeczywistych zależnościach swojej organizacji, rekomendujemy krótki etap przygotowawczy obejmujący rozmowę albo kwestionariusz.
Jeżeli organizacja jest objęta właściwymi obowiązkami KSC, dodatkowy moduł może uwzględniać aktualne wymagania istotne dla uczestników, w tym role, obsługę incydentu i właściwe ścieżki zgłoszeniowe.
Szkolenie OL/OC nie jest jednak audytem zgodności z NIS2 ani potwierdzeniem spełnienia wszystkich wymagań ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa.
Sytuacja nadzwyczajna może oznaczać zagrożenie dla ludzi, niedostępność części infrastruktury, problemy z komunikacją, zakłócenie systemów albo konieczność podejmowania decyzji przy ograniczonej informacji i zasobach.
Dlatego przygotowanie organizacji wymaga czegoś więcej niż znajomości przepisów.
Potrzebne są jasna odpowiedzialność, przygotowani ludzie, sprawny przepływ informacji i umiejętność przełożenia procedur na konkretne działania.
RiskCom przygotowuje szkolenia zgodnie z programem właściwym dla danej grupy uczestników oraz dobiera dodatkowe elementy odpowiednio do potrzeb zamawiającego.
Przygotowujemy organizacje do działania w sytuacjach zagrożenia.
Omów szkolenie z zespołem RiskCom →